Bloed bij de ontlasting: soorten, oorzaken en wanneer naar de huisarts

Bloed bij de ontlasting schrikt de meeste mensen af, en dat is begrijpelijk. Vaak gaat het om iets onschuldigs zoals aambeien of een kloofje bij de anus. Maar dat kunt u zelf niet goed beoordelen, want ook ernstige ziekten kunnen bloed in de stoelgang geven. Laat het daarom altijd door uw huisarts bekijken. Hieronder leest u welke soorten bloed in de ontlasting er zijn, wat mogelijke oorzaken zijn, welke onderzoeken de arts kan doen en bij welke signalen u niet mag wachten.

Soorten bloed in de ontlasting

Volgens de conventionele geneeskunde kan bloed in de ontlasting worden onderverdeeld in drie soorten:

Hematochezia – vers bloed in de ontlasting

Bij hematochezia is een helderrode of rode bloedafzetting zichtbaar in de ontlasting. Deze bloeding is meestal afkomstig uit het laatste deel van het spijsverteringskanaal: de dikke darm, de endeldarm of de anus. Het kan ook het gevolg zijn van bloedende aambeien.

Occult bloed in de ontlasting is niet zichtbaar met het blote oog

Als er occult bloed in de ontlasting zit, is het bloed niet met het blote oog te zien. Daarom is een stoelgangtest in een labo nodig om het bloed op te sporen.

Teerachtige ontlasting (melena) met een zeer donkere kleur

Teerachtige ontlasting heeft een zeer donkere tot zwarte kleur. Soms ruikt het ook slecht en prikkelend. Dit bloed in de ontlasting is een aanwijzing voor een bloeding in het bovenste deel van het spijsverteringskanaal, zoals de maag of de twaalfvingerige darm. IJzertabletten, bismut en sommige voedingsmiddelen kunnen de stoelgang ook zwart kleuren zonder dat er bloed in zit. Laat zwarte stoelgang toch altijd door een arts nakijken.

Bloed in de ontlasting – oorzaken

De meeste oorzaken van deze klacht zijn tamelijk onschuldig. Toch is het belangrijk om onmiddellijk een arts te raadplegen. Hij of zij kan met verschillende onderzoeken de precieze oorzaak vaststellen, want bloed in de ontlasting komt ook voor bij sommige ernstige ziekten, zoals darmkanker.

Aambeien & anale kloven als veel voorkomende oorzaken van bloed in de ontlasting

Aambeien kunnen een aanleiding zijn voor helderrood bloed en zijn geen zorgwekkende ziekte. Daarnaast kunnen kloven in het slijmvlies verantwoordelijk zijn voor bloed in de ontlasting.

Bij chronische darmontstekingen, zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, kunnen deze kloven ontstaan. Daarnaast kunnen deze slijmvliesscheurtjes ook worden veroorzaakt door frequente anale gemeenschap.

Andere oorzaken van bloed in de ontlasting zijn

• Intestinale diverticula
• Darmpoliepen
• Zeldzame darminfecties
• vasculaire ontsteking

Soms veroorzaken parasieten ook darmbloedingen. Maagzweren (Ulcus ventriculi) veroorzaken ook een zwarte kleur van de ontlasting.

Mogelijke ziekten met bloed in de ontlasting

Bloed in de ontlasting kan wijzen op de volgende klachten en ziekten:

Anale fissuren

Anale fissuren zijn kleine scheurtjes in de huid van de anus. Ze zijn meestal kleiner dan een centimeter. Zo’n scheurtje ontstaat meestal wanneer harde ontlasting passeert en de huid daarbij inscheurt. Andere oorzaken van anale fissuren zijn anale geslachtsgemeenschap of langdurige diarree. De scheurtjes kunnen flink bloeden en doen vaak pijn bij de stoelgang.

Aambeien

Aambeien zijn verwijde en uitgezakte bloedvaten in en rond de anus en endeldarm. Uitwendige aambeien zitten aan de buitenkant, zodat ze bij een onderzoek goed zichtbaar zijn. Bij inwendige aambeien heeft de arts speciale instrumenten nodig om de aandoening vast te stellen. Het bloed zit bij aambeien meestal op de ontlasting of op het wc-papier.

Diverticula (uitsteeksels)

Diverticula worden vaak aangetroffen in het onderste deel van de dikke darm en komen vaak voor bij oudere mensen. Het zijn net vingerdikke zakjes die zich vormen op zwakke plekken in de wand van het onderste deel van de dikke darm. Ze kunnen verantwoordelijk zijn voor bloed in de ontlasting.

Andere ziekten met bloed in de ontlasting

Ontsteking van de darm veroorzaakt irritatie van de darmwanden. Daardoor ontstaan diarree, slijmvorming, buikpijn en bloed in de ontlasting.

Sommige darminfecties veroorzaken bloederige diarree. Daarnaast kunnen de volgende ziekten gepaard gaan met bloed in de ontlasting:

• Darmpoliepen
• Darmkanker
• Anale kanker
• Maagkanker
• Maagzweer
• Ziekte van Crohn
• Colitis ulcerosa

Bloedingen in het bovenste deel van het spijsverteringsstelsel kunnen ernstig en aanhoudend zijn en zijn dan een medisch noodgeval.

Alarmsignalen: wanneer u niet mag wachten

Bloed bij de stoelgang laat u altijd door uw huisarts bekijken, ook als u vermoedt dat het om aambeien gaat. Twijfelt u hoe snel dat moet, bel dan gewoon even naar de praktijk. Bij de volgende signalen neemt u meteen contact op met uw huisarts of de huisartsenwachtpost:

• U verliest in korte tijd veel bloed, bijvoorbeeld een beker vol of meer.
• U verliest bloed en voelt zich duizelig, klam, zweterig of suf.
• U verliest bloed en u neemt bloedverdunners.
• Uw stoelgang is zwart en teerachtig, of u braakt bloed.

Voelt u zich daarnaast steeds moe of ziet u bleek, vertel dat dan ook aan uw arts. Dat kunnen tekenen zijn van langdurig bloedverlies.

Bloed in de ontlasting – Diagnose

Voor een diagnose van bloed in de ontlasting vraagt de arts naar de medische voorgeschiedenis. Zo kan hij nagaan voor welke ziekten er een gevoeligheid bestaat. Daarna worden verschillende onderzoeken uitgevoerd om een betrouwbare diagnose te kunnen stellen. Via een gedetailleerd medisch onderzoek wordt de precieze plaats van de bloeding in het maagdarmkanaal achterhaald.

Monster van de ontlasting

Door zijn consistentie en kleur geeft het stoelgangstaal de eerste aanwijzingen voor mogelijke oorzaken. Om occult bloed in de ontlasting op te sporen, wordt het staal in een labo onderzocht. Zo kan bloed in de ontlasting worden opgespoord dat niet met het blote oog zichtbaar is.

Rectaal onderzoek

Bij een rectaal onderzoek vindt de arts uitwendige aambeien, anale kloven of een kankerachtige zweer. Als het uitwendig onderzoek niets heeft opgeleverd, gebruikt de arts een anoscoop. Dit is een klein instrument dat de arts in de anus en het laatste stuk van de endeldarm brengt. Zo zoekt hij naar inwendige aambeien of andere oorzaken van bloed in de ontlasting.

Sigmoïdoscopie of colonoscopie

Als het rectaal onderzoek geen reden voor bloed in de ontlasting aan het licht brengt, neemt de arts verdere maatregelen. Als u tot een risicogroep voor darmkanker behoort, zal de arts waarschijnlijk een colonoscopie of flexibele sigmoïdoscopie uitvoeren.

Dit onderzoek wordt ook gebruikt om andere darmziekten op te sporen, zoals darmpoliepen en diverticula. Een contrastklysma, een speciale vorm van röntgenonderzoek, wordt ook gebruikt om divertikels of darmkanker op te sporen. Ook bestaat de kans dat er enkele bloedonderzoeken worden gedaan.

Bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker in Vlaanderen

Darmpoliepen en darmkanker kunnen bloeden zonder dat u daar iets van ziet. Daarom bestaat in Vlaanderen een gratis bevolkingsonderzoek voor mensen van 50 tot en met 74 jaar. U krijgt een stoelgangtest per post, neemt thuis zelf een staaltje af en stuurt dat in een gefrankeerde envelop terug naar het labo. Daar wordt gekeken of er verborgen bloed in zit. Is de uitslag afwijkend, dan verwijst uw huisarts u door voor een colonoscopie.

U krijgt geen uitnodiging als uw stoelgang de afgelopen twee jaar al onderzocht werd of als u de voorbije tien jaar een volledige colonoscopie had. Meer uitleg over het Vlaamse bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker vindt u bij de Vlaamse overheid. Ziet u nu al bloed bij de stoelgang, wacht dan niet op die uitnodiging en ga naar uw huisarts. De screening is bedoeld voor mensen zonder klachten.

Hebt u vooral last van harde stoelgang? Lees ook wat u kunt doen bij verstopping.

Veelgestelde vragen

Is helderrood bloed bij de stoelgang gevaarlijk?

Helderrood bloed komt meestal uit het laatste deel van de darm of uit de anus, vaak door aambeien of kloofjes. Omdat ook ernstige ziekten zoals darmkanker kunnen bloeden, laat u het altijd door uw huisarts nakijken.

Wat betekent zwarte, teerachtige stoelgang?

Zwarte, teerachtige stoelgang wijst vaak op een bloeding hoger in het spijsverteringskanaal, zoals in de maag. IJzertabletten en sommige voedingsmiddelen kunnen de stoelgang ook zwart kleuren, maar een arts moet de oorzaak nagaan.

Wat is occult bloed in de ontlasting?

Dat is bloed dat u niet met het blote oog ziet. Het wordt opgespoord met een stoelgangtest in het labo, zoals bij het Vlaamse bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker.

Wanneer moet u meteen een arts bellen bij bloed bij de stoelgang?

Bij veel bloedverlies in korte tijd, als u duizelig, klam of suf wordt, of als u bloedverdunners neemt. Neem dan meteen contact op met uw huisarts of de huisartsenwachtpost.