Migraine of hoofdpijn: checklist van symptomen en het verschil

Een kloppende pijn in je slapen kennen de meesten van ons. Vaak wordt dat gezien als gewone hoofdpijn, maar soms zit er migraine achter. Volgens Sciensano heeft ongeveer 10,8 procent van de Belgen ouder dan 15 jaar migraine. Hieronder lees je hoe migraine verschilt van andere soorten hoofdpijn, met een checklist van symptomen die je kunt meenemen naar je huisarts. Een diagnose stellen kan alleen een arts.

Soorten en oorzaken van veelvoorkomende hoofdpijn

Er zijn veel verschillende soorten hoofdpijn. Dus het identificeren van de locatie en aard van jouw pijn kan helpen bij het bepalen van de oorzaak.

Enkele van de meest voorkomende soorten zijn:

• Spanningshoofdpijn. De pijn van spanningshoofdpijn heeft de neiging zich over beide zijden van het hoofd te verspreiden. Vaak beginnend aan de achterkant en naar voren kruipend. Dit is de meest voorkomende vorm van hoofdpijn. Vermoeide ogen, stress en honger zijn vaak oorzaken van spanningshoofdpijn en kunnen chronisch zijn.
• Sinushoofdpijn. Deze hoofdpijn slaat vaak toe als je ziek bent of een verstopt gevoel hebt. Ze worden veroorzaakt door zwelling in de sinusholtes, wat resulteert in pijn achter de wangen, neus en ogen. De pijn is vaak het ergst als je ‘s morgens wakker wordt en als je voorover buigt.
• Clusterhoofdpijn. Deze hoofdpijn is zeer heftig en zit aan één kant van het hoofd, rond het oog. Hij komt voor in “clusters”: periodes waarin de aanvallen dagelijks terugkeren, soms meerdere keren per dag, afgewisseld met periodes zonder klachten.

Wat is migraine?

Wanneer de meeste mensen de term migraine horen, denken ze vaak aan ernstige hoofdpijn. Maar hoofdpijn is slechts één symptoom van migraine en de aanvallen kunnen variëren in ernst en lengte. Migraine is een neurologische aandoening: je hersenen zijn gevoeliger voor prikkels, waardoor ze makkelijker een aanval uitlokken.

Kenmerkend is een sterke, vaak eenzijdige en kloppende hoofdpijn. Daarnaast kunnen migrainepatiënten enkele of alle van de volgende symptomen ervaren:

• Misselijkheid of braken
• Verhoogde gevoeligheid voor licht, geluid of geuren
• Duizeligheid
• Extreme vermoeidheid

Een migraine-episode kan in vier verschillende fasen voorkomen, hoewel niet iedereen elke fase doormaakt. De fasen omvatten:

• Prodromale fase: soms de pre-hoofdpijnfase genoemd. Deze fase vertoont pijnloze symptomen die uren of dagen voordat de migraine arriveert optreden. Deze omvatten stemmingswisselingen, hunkeren naar voedsel en stijfheid van de nek.
• Aurafase: aura’s zijn zintuiglijke verstoringen die vóór of tijdens een migraine optreden en meestal 5 minuten tot een uur duren. Ze kunnen iemands zicht, gevoel of spraak beïnvloeden, zoals flikkerende lichtjes, blinde vlekken die groter worden, tintelingen of een doof gevoel in gezicht of hand en moeite met praten. Niet iedereen met migraine krijgt een aura.
• Hoofdpijnfase: dit is wanneer de pijn meestal toeslaat, en die duurt doorgaans 4 tot 72 uur. De pijn kan variëren van mild tot slopend. Lichamelijke activiteit en blootstelling aan licht, geluid en geuren kunnen de pijn verergeren. Sommige mensen kunnen echter migraine hebben zonder hoofdpijn te krijgen.
• Postdromale fase: de laatste fase is wanneer de pijn is verdwenen. Mensen kunnen zich tijdens deze fase, soms nog uren tot dagen, uitgeput, verward of algemeen onwel voelen.

Checklist van symptomen: past het bij migraine

Deze checklist is geen test en geeft geen diagnose. Je kunt er wel je klachten mee op een rij zetten voor een gesprek met je huisarts. Herken je meerdere punten, maak dan een afspraak.

• De hoofdpijn komt terug in aanvallen van enkele uren tot drie dagen.
• De pijn zit vaak aan één kant van je hoofd en voelt kloppend.
• Tijdens een aanval ben je misselijk of moet je overgeven.
• Licht en geluid kun je slecht verdragen en je wilt het liefst gaan liggen.
• Bewegen, zoals traplopen, maakt de pijn erger.
• Voor de hoofdpijn zie je flikkerende lichtjes of voel je tintelingen in je gezicht of hand.
• Na de aanval ben je nog uren tot dagen moe of minder scherp.

Twijfel je of verandert je hoofdpijn ineens van karakter, raadpleeg dan je huisarts. Die kan ook beoordelen of het om een andere soort hoofdpijn gaat.

Wat migraine kan uitlokken

Hoewel hoofdpijn meestal gemakkelijk te traceren oorzaken heeft, heeft migraine gemeenschappelijke triggers, maar geen enkele oorzaak. Als je lijdt aan migraine, kan het zijn dat bepaalde factoren een aanval veroorzaken.

Triggers variëren van persoon tot persoon en kunnen zijn:

• Geslacht en hormonale verschuivingen: vrouwen hebben ongeveer drie keer vaker migraine dan mannen. In België krijgt naar schatting 32 procent van de vrouwen ooit migraine, tegenover 9,5 procent van de mannen. Menstruatie en schommelingen in hormonen spelen bij veel vrouwen een rol. Tijdens een zwangerschap worden aanvallen vaak minder, en na de overgang stoppen ze meestal.
• Genetica: mensen met familieleden die aan migraine lijden, hebben meer kans om zelf migraine te ontwikkelen.
• Omgeving en leefstijl: deze categorie omvat een breed scala aan triggers. Zoals veranderingen in het weer, stress, geuren en gebrek aan slaap. Voeding is meestal geen bewezen trigger, dus je hoeft niet zomaar allerlei producten te schrappen.

Behandeling voor migraine en hoofdpijn

Hoewel er geen specifieke remedie is voor hoofdpijn en migraine, kunnen medicatie en veranderingen in levensstijl helpen om jouw symptomen te behandelen en toekomstige episodes te voorkomen. Bij een aanval helpt het ook om je activiteiten te stoppen en te rusten, liefst liggend.

Vrij verkrijgbare medicijnen

Pijnstillers zoals paracetamol, ibuprofen en aspirine kunnen nuttig zijn voor hoofdpijn of milde migraine. Neem ze zo vroeg mogelijk, bij het begin van de hoofdpijn. Wie vaak pijnstillers neemt, kan daar zelf meer hoofdpijn van krijgen. Spreek daarom met je huisarts of apotheker af hoe vaak je ze mag gebruiken.

Geneesmiddelen op voorschrift

Als je regelmatig matige tot ernstige migraine ervaart, zijn deze pijnstillers mogelijk niet voldoende om jouw symptomen te beheersen. Je arts kan dan triptanen voorschrijven, die je neemt zodra de hoofdpijn begint, eventueel samen met een middel tegen misselijkheid. Het RIZIV zette in een brochure over geneesmiddelen bij migraine op een rij welke middelen er bestaan.

Heb je twee of meer aanvallen per maand, dan kan je arts ook medicijnen voorstellen die aanvallen helpen voorkomen. Medicatie kan zijn:

• Bloeddrukmedicijnen, zoals bètablokkers
• Antidepressiva
• Geneesmiddelen tegen epilepsie
• Botulinum toxine A (Botox) injecties

Veranderingen in levensstijl

Het aannemen van veranderingen in levensstijl kan ook sommige soorten hoofdpijn en migraine helpen voorkomen. Deze omvatten:

• Regelmatig bewegen
• Een gezond gewicht
• Voldoende en regelmatig slapen
• Ontspanningstechnieken beoefenen, zoals yoga en meditatie

Het bijhouden van een migraine- of hoofdpijndagboek kan je ook helpen patronen te volgen en triggers te identificeren. Noteer dingen zoals de dag en het tijdstip waarop jouw hoofdpijn of migraine begon. De omgeving en activiteit voordat de symptomen begonnen, hoe lang de pijn aanhield en welk medicijn je nam.

Deze informatie kan jou en je arts helpen bij het opstellen van een plan om triggers te vermijden en de frequentie te verminderen. Zo zie je ook of een medicijn echt werkt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een migraineaanval?

De hoofdpijnfase duurt meestal 4 tot 72 uur. Vooraf kunnen waarschuwingssignalen of een aura optreden, en na de aanval kun je je nog uren tot dagen moe voelen.

Kun je migraine hebben zonder hoofdpijn?

Ja. Sommige mensen hebben migraine zonder dat ze hoofdpijn krijgen. Ook dan is het verstandig je klachten met je huisarts te bespreken.

Komt migraine vaker voor bij vrouwen?

Ja, vrouwen hebben ongeveer drie keer vaker migraine dan mannen. Hormoonschommelingen, bijvoorbeeld rond de menstruatie, spelen daarbij een rol.

Wanneer ga je met migraine naar de huisarts?

Als je hoofdpijn vaak terugkomt, als pijnstillers onvoldoende helpen of als je last hebt van bijwerkingen. Ook als je hoofdpijn ineens anders is dan je gewend bent.